Mutacje Amadyny Wsapniałej Cz.II Dodane przez admin dnia 2008-10-16 20:25:29 a A

Dziedziczenie barw u amadyn wspaniałych cz. II

Dziedziczenie barwy piersi

W naturze i w hodowli powszechnie spotyka się amadyn wspaniałe z fioletową piersią. Barwa ta najpiękniej wyrażona jest u samców. Samice mają piersi jaśniejsze- różowo-fioletowe. Jest to barwa mieszana, powstała w wyniku obecności w piórach barwników: eumelaniny i feomelaniny oraz strukturalnej barwy niebieskiej, powstałej z efektu odbicia światła. Za powstanie fioletowej barwy piersi odpowiada dominujący, autosomalny gen, który oznaczamy literą F.
Drugą atrakcyjną mutacją jest mutacja białopierśna. Pierś jest czysto biała u samców i samic. Za jej powstanie odpowiada recesywny w stosunku do genu F gen b.
Skoro jest to cecha recesywna, ujawni się u danego ptaka, jeżeli odziedziczy po jednym genie b zarówno od ojca jak i od matki: bb- genotyp ptaka białopierśnego.
Zapis pozostałych genotypów barwy piersi będzie wyglądał następująco: FF- ptak fioletowopierśny, „czysty”, nierozszczepialny, Fb- ptak fioletowopierśny szpalt na białopierśna. Przykłady krzyżowań:

1. Po skrzyżowaniu dwóch ptaków nierozszczepialnych fioletowopierśnych otrzymamy 100% potomstwa z fioletową piersią. FF x FF= 100% FF
2. Po skrzyżowaniu dwóch ptaków z białą piersią otrzymamy 100% potomstwa z białą piersią. bb x bb= 100%bb
3. Po skrzyżowaniu ptaka z biała piersią z ptakiem fioletowopierśny otrzymamy 100% ptaków z fioletową piersią, rozszczepialnych na białopierśne.

      FF x bb= 100% Fb. Niestety ptaków fioletowopierśnych rozszczepialnych na białopierśna nie można odróżnić od czysto fioletowopierśnych.

1. Po skrzyżowaniu ptaka czysto fioletowopierśnego z ptakiem szpaltem na białopierśne otrzymamy 100% ptaków z piersią fioletową a połowa z nich będzie         rozszczepialna na białopierśne. FF Fb = 50% FF i 50% Fb
2. Po skrzyżowaniu dwóch ptaków rozszczepialnych na białopierśne otrzymamy 75% ptaków fioletowopierśnych/ większość z nich będzie rozszczepialnych/  i 25% z białą piersią. Fb x Fb= 25% FF, 50% Fb i 25% bb.
3. Po skrzyżowaniu ptaka fioletowopierśnego szpalta na białopierśne z białopierśnym otrzymamy 50% ptaków z fioletową piersią szpatów na białopierśne i 50% białopierśnych. Fb x bb = 50% Fb i 50% bb.

Dziedziczenie barwy piersi przebiega niezależnie od dziedziczenia barwy głowy i podstawowej barwy ciała. Zachodzące interakcje między barwą piersi i ciała omówię w dalszej części.
We Francji wyhodowano też ptaki z piersią niebieską, ale nadal są one bardzo rzadkie. Częściej występuje mutacja różowopierśna, ale z racji, że jest mniej atrakcyjna od fioletowo- i białopierśne w Polsce jest rzadko spotykana. Obie mutacje są recesywne w odniesieniu do fioletowopierśnej.

Dziedziczenie podstawowej barwy ciała

Za podstawową barwę ciała uważa się kolor piór na grzbiecie, karku i skrzydłach. U ptaków dziko ubarwionych jest to połyskująca soczysta zieleń. Jest to także barwa strukturalna, powstała w wyniku obecności w piórach eumelaniny i luteiny oraz efektu odbicia, czyli strukturalnej barwy niebieskiej. Za jej powstanie odpowiedzialny jest gen, który występuje na chromosomie X, czyli jest to gen sprzężony z płcią, oznaczony wielką literą-Z. Przypomnę tylko, że na chromosomie X występują opisane wcześniej geny warunkujące czerwoną i czarną barwę głowy. Skoro samce mają dwa chromosomy X, genotyp zielonego samca zapiszemy-ZZ. Samice maja jeden gen X, drugi Y- zapis genotypu zielonej samicy-ZY. U ptaków zielonych podstawowe trzy warianty barwy głowy są najczyściej i najlepiej wyrażone.
Drugą atrakcyjną mutacją barwną jest mutacja żółta. Gen ją warunkujący jest także genem sprzężonym z płcią i występuje na chromosomie X. Oznaczamy ten gen wielką literą-Ź.
Co ciekawe, okazało się, że jest to gen równoważny z genem warunkującym barwę zieloną, czyli inaczej mówimy o kodominacji tych genów. Gen Ż wywołuje więc przy jednoczesnej obecności genu Z, jedynie efekt rozjaśniający barwę zieloną. Gen Ż i uwarunkowany nim zanik melaniny wpływa na rozjaśnienie barw na głowie tj. ptak czarnogłowy będzie miał w istocie barwę głowy bladoszarą.
Jeszcze jedna atrakcyjną mutacją barwną amadyn wspaniałych jest mutacja niebieska.
Gen ją warunkujący jest genem autosomalny oznaczonym literką-n. Gen ten powoduje zanik żółtego barwnika-luteiny, nie wpływa na barwniki melaninowe. Jeżeli ptak nie ma tego genu, zapisujemy jego brak literką-o. Kombinacja genów warunkujących barwę żółtą i niebieską dała z kolei ciekawy efekt u ptaków pastelowoniebieskich i srebrnych.
Zdając sobie sprawę z zawiłości wzajemnej interakcji między genami warunkującymi podstawową barwę ciała i piersi oraz ich wpływ na barwę głowy postaram się przy podawaniu genotypów określić też szczegółowo fenotyp, czyli wygląd ostateczny poszczególnych mutacji także z podziałem na płeć.

1.Ptaki zielone
Samce i samice mogą być fioletowo- lub białopierśne. Mogą rozszczepiać się na barwę niebieską. Ptaków rozszczepialnych nie sposób odróżnić od czystych. Ptaki te mają brzuch żółty. Trzy podstawowe barwy głowy są wyraźne.
6 genotypów samców przy zachowaniu zaproponowanej wcześniej symboliki:
ZZFFoo- czysto zielony fioletowopierśny samiec
ZZFFon- zielony fioletowopierśny rozszczepialny na niebieskie
ZZFboo- zielony fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne
ZZFbon-  zielony fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne i niebieskie
ZZbboo- zielony białopierśne
ZZbbon- zielony białopierśne rozszczepialny na niebieskie
Odpowiada im w wyglądzie 6 genotypów samic: ZYFFoo, ZYFFon, ZYFboo , ZYFbon, ZYbboo i ZYbbon.

2. Ptaki niebieskie
Barwa brzucha kremowa u ptaków z fioletową piersią. U ptaków z białopiersią brzuch jest czysto biały. Głowa u ptaków fioletowo i białopierśnych nie różni się, u czarnogłowych pozostaje czarna, u czewonogłowych przybiera barwę ochry, u żółtopłowych jest kremowa. Barwa niebieska ujawnia się u ptaków z 2 genami nn, przy obecności genów Z w
chromosomie X.
3 genotypy niebieskich samców:
ZZFFnn- niebieski fioletowopierśny
ZZFbnn- niebieski fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne
ZZbbnn- niebieski białopierśny
Odpowiadające im w wyglądzie 3 genotypy samic: ZYFFnn, ZYFbon, ZYbbnn.

3. Ptaki pastelowe
Jak wspomniałem gen Ż warunkujący zanik melaniny jest genem sprzężonym z chromosomem X, kodominantnym, czyli równoważnym z genem Z warunkującym barwę zieloną.. Ich wzajemna interakcja daje podstawową pośrednią barwę, czyli rozjaśnioną zieloną /pastelowozieloną /żółtozieloną. U ptaków mutacji niebieskiej podstawowa barwa zmienia się na białoniebieską. Czarne zwykle brzegi lotek i pióra podgardla stają się u tych ptaków szare. Barwa głowy ptaków genetycznie czarnogłowych jest szara, zielonych czewonogłowych się nie zmienia, żółta jest jasnopomarańczowa.
U ptaków pastelowoniebieskich czarnogłowych głowa staje się szara, czerwono- i żółtopłowe mają barwę głowy jasnej ochry i jasnokremową. Ptaki pastelowe można w zasadzie określić jako te, które rozszczepiają się na barwę żółtą. I jest to u amadyn jedyny przypadek, kiedy rozszczepialność na inną barwę można rozróżnić po wyglądzie.
Jednoczesna obecność genu Z i Ż możliwa jest tylko u samców, ponieważ tylko one mają 2 geny X. Nie spotyka się pastelowych samic!
W dodatku interakcja genu warunkującego białą barwę piersi powoduje efekt dalszego rozjaśnienia i ptaki te wyglądają zupełnie inaczej, stają się żółte. Nie ma więc też pastelowych białopierśnych samców!
6 genotypów samców pastelowych:
ZŻFFoo- pastelowozielony fioletowopierśny samiec
ZŻFFon- pastelowozielony fioletowopierśny rozszczepialny na niebieskie
ZŻFboo- pastelowozielony fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne
ZŻFbon- pastelowozielony fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne i niebieskie
ZŻFFnn- pastelowoniebieski fioletowopierśny
ZŻFbnn- pastelowoniebieski fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne.

4. Ptaki złote
Podstawowe upierzenie ciała jest żółte z wyraźnie zielonym nalotem. Są to ptaki pośredniej barwy między pastelowymi a żółtymi. Lotki i gardło szarawe. Barwy głowy rozjaśnione jak u pastelowych. Efekt dalszego rozjaśnienia barwy zielonej wynika z nasilonego działania genów barwy żółtej/ samce złote fioletowopierśny mają 2 geny Ż/, lub dodatkowo z interakcji genu Ż z genami warunkującymi białą barwę piersi- bb, które rozjaśniają kolor pastelowozielony na złoty.
6 genotypów złotych samców:
ŻŻFFoo- samiec złoty fioletowopierśny
ŻŻFFon- samiec złoty fioletowopierśny rozszczepialny na niebieskie
ŻŻFboo- złoty fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne
ŻŻFbon- złoty fioletowopierśny rozszczepialny na niebieskie i białopierśne
ZŻbboo- samiec złoty białopierśny
ZŻbbon- samiec złoty białopierśny rozszczepialny na niebieskie.
4 genotypy złotych samic:
ŻYFFoo- samica złota fioletowopierśna
ŻYFFon- samica złota fioletowopierśna rozszczepialna na niebieskie
ŻYFboo- złota fioletowopierśna rozszczepialna na białopierśne
ŻYFbon- złota fioletowopierśna rozszczepialna na białopierśne i niebieskie jednocześnie.
Inaczej rzecz ujmując, rozjaśniający podstawową barwę ciała efekt działania jednego genu Ż, jest u samic niejako silniejszy- nie będą one pastelowe, ale od razu złote.

5. Ptaki żółte
Jest to najmniejsza grupa. Czysto żółta barwa uwarunkowana jest bowiem interakcją genu Ż z genami warunkującymi białą barwę piersi. Są to tylko osobniki białopierśne. Pióra tych ptaków nie zawierają eumelaniny. Lotki i podgardle są czysto białe. Czerwona i żółta barwa głowy pozostaje tylko nieznacznie rozjaśniona. Ptaki genetycznie czarnogłowe maja głowę szarobiałą. Mamy więc tylko dwa genotypy żółtych samców wyglądających jednakowo:
ŻŻbboo- żółty białopierśny i ŻŻbbon- żółty białopierśny rozszczepialny na niebieskie
Odpowiadające im dwa genotypy samic: ŻYbboo i ŻYbbon. 

6. Ptaki srebrne
Barwa upierzenia tych ptaków powstaje w wyniku kombinacji genów barwy żółtej- Ż i niebieskiej- nn. Skoro gen Ż powoduje zanik barwy czarnej a geny n barwy żółtej i czerwonej, ubarwienie tych ptaków będzie srebrzystobiałe z wyraźnym niebieskim odcieniem na grzbiecie. Gardło maja prawie białe. Ptaki genetycznie czerwono- i żółtopłowe będą miały głowę w kolorze jasnej ochry i jasnokremowym. Fioletowa barwa piersi uwarunkowana innym genem- F będzie zachowana. Ptaki z fioletową piersią są niejako odpowiednikiem złotych fioletowopierśnych. Ptaki z białą piersią będą prawie całe białe, zwłaszcza genetycznie czarnogłowe.
4 genotypy samców srebrnych:
ŻŻFFnn- srebrny fioletowopierśny
ŻŻFbnn- srebrny fioletowopierśny rozszczepialny na białopierśne
ŻŻbbnn- srebrny białopierśny/ z 2 genami Ż- dwugenowy/
ŻZbbnn- srebrny białopierśny/ z 1 genem Ż jednogenowy/.
Odpowiadające im 3 genotypy samic- 2 z fioletową piersią: ŻYFFnn i ŻYFbnn i 1 z białą piersią: ŻYbbnn. 
Tak wielka różnorodność wyglądu i jeszcze większa rozpiętość genotypów sprawia, że liczba potencjalnych krzyżowań jest ogromna. W sumie mamy bowiem ze względu na barwę ciała i piersi 27 różnych genotypów samców i 18 genotypów samic. Przy wariancie kojarzenia każdy z każdym daje to 486 możliwości. Siłą rzeczy, nie sposób przedstawić wszystkich możliwości. W 3 części tego opracowania podam więc jedynie gotowe przykłady tylko wybranych i zalecanych kojarzeń.

Dariusz Ślesicki
amadeus(at)op.pl
ul. Talesa 31
18-400 Łomża